Ürün maliyeti nasıl hesaplanır?

Hammaddesi 90 TL tutan bir ürünün maliyeti 90 TL değildir. Ürün satışa hazır olana kadar işçilik ve ambalaj harcanır; kira, yazılım ve reklam gibi giderler de her ay ödenir. Bu kalemler hesaba katılmadan konan fiyat, satış arttıkça kâr yerine zararı büyütebilir.

Bu yazıda birim maliyeti oluşturan kalemleri, doğrudan ve dolaylı gider ayrımını, formülü, örnek bir hesabı ve birim maliyetten satış fiyatına nasıl geçileceğini anlatıyoruz.

Birim maliyet nedir?

Birim maliyet, bir ürünü satışa hazır hâle getirmek için katlanılan giderlerin ürün başına düşen kısmıdır; İngilizce kaynaklarda satılan malın maliyeti anlamında COGS (cost of goods sold) olarak geçer. İki gruptan oluşur:

• Doğrudan maliyetler her üründe tekrar eder: hammadde ya da alış fiyatı, üretim işçiliği ve ambalaj. Adet arttıkça toplamları da artar.
• Dolaylı maliyetler dönem içinde oluşur ve adetten bağımsızdır: kira, yazılım, personel, pazarlama bütçesi, dönem boyunca ödenen nakliye. Dönemde satılan ya da üretilen adede bölünerek ürüne dağıtılır.

Komisyon, ödeme kesintisi ve müşteriye giden kargo gibi satış giderlerini saymazsanız bu değer KDV hariç başabaş fiyatınızdır: ürünü bu fiyata sattığınızda ne kâr ne zarar edersiniz. Buradaki hesap fiyat kararı içindir; muhasebe kayıtlarındaki maliyet ayrı kurallarla tutulur.

Örnek hesap: ayda 600 adet satan bir üretici

Kendi ürettiği bir ürünü ayda 600 adet satan bir mağaza düşünelim. Bütün tutarlar varsayımdır; maliyetler ve ilk satış fiyatı KDV hariçtir.

Kalem	Hesap	Tutar
Hammadde	Ürün başına	90 TL
İşçilik	Ürün başına	35 TL
Ambalaj	Kutu, dolgu, etiket	10 TL
Doğrudan maliyet	90 + 35 + 10	135 TL
Dolaylı giderler	Aylık: kira 9.000, pazarlama 12.000, yazılım ve muhasebe 6.000, nakliye ve iade 3.000	30.000 TL
Ürün başına dolaylı pay	30.000 ÷ 600	50 TL
Birim maliyet	135 + 50	185 TL
Satış fiyatı, %35 marj	185 ÷ 0,65	284,62 TL
Satış fiyatı, KDV dahil	284,62 × 1,20	341,54 TL

Tutarlar varsayımdır. Birim maliyete komisyon ve ödeme kesintisi dahil değildir; bunları fiyatı kontrol ederken ayrıca düşersiniz. Müşteriye giden kargoyu müşteriden tahsil ediyorsanız maliyet saymazsınız; ücretsiz kargo veriyorsanız sipariş başına kargo bedelini maliyet aracında lojistik kalemine eklersiniz.

Ücretsiz araçÜrün Maliyeti HesaplamaDoğrudan ve dönemlik giderlerinizi girin; birim maliyeti, başabaş fiyatını ve hedef marjla satış fiyatını görün.Aracı aç

Satış adedi birim maliyeti nasıl değiştirir?

Dolaylı giderler adetten bağımsız olduğu için aynı tutar daha çok ürüne bölündükçe birim maliyet düşer. Aynı örnekte yalnız aylık adet değiştiğinde:

Aylık adet	Dolaylı pay	Birim maliyet
300	100 TL	235 TL
600	50 TL	185 TL
1.000	30 TL	165 TL

Varsayım: doğrudan maliyet 135 TL, dolaylı giderler aylık 30.000 TL.

Bu yüzden fiyatı ulaşmayı umduğunuz adede göre değil, gerçekleşen ya da gerçekçi bir adede göre hesaplayın. Satış adedinin belirsiz olduğu ilk aylarda birkaç farklı adetle hesap yapıp en düşüğünde de fiyatınızın birim maliyetin üstünde kaldığını kontrol edin.

Hangi gider birim maliyete girer?

Gider	Nereye yazılır	Not
Alış fiyatı ya da hammadde	Doğrudan maliyet	KDV'sini indirebiliyorsanız KDV hariç tutar
Tedarikçiden gelen nakliye, gümrük	Doğrudan maliyet ya da dönemlik gider	Ürünü elde etmenin parçasıdır
İşçilik ve ambalaj	Doğrudan maliyet	Her üründe tekrar eder
Kira, yazılım, personel, muhasebe	Dolaylı gider	Dönem toplamı adede bölünür
Reklam bütçesi	Dolaylı gider	Sipariş başına ayrıca izliyorsanız iki kez saymayın
Müşteriye giden kargo	Satış gideri	Ücretsiz kargo veriyorsanız sipariş başına maliyettir; araçta lojistik kalemine eklenir
Pazaryeri komisyonu, sanal POS kesintisi	Satış gideri	Satış fiyatının yüzdesidir, fiyat kontrolünde düşülür
İade	Dönemlik gider ya da satış gideri	İade oranı × iade başına maliyet

İade payı için kendi verinizi kullanın. Örneğin iade oranınız %5 ve iade başına gidiş-dönüş kargo ile yeniden paketleme maliyetiniz 150 TL ise (varsayım), satılan her ürüne 7,50 TL iade yükü düşer.

Alış fiyatı değişince hangi maliyet esas alınır?

Aynı ürünü farklı tarihlerde farklı fiyatlarla aldıysanız depodaki stokun maliyeti ile bir sonraki alışın maliyeti ayrışır. Fiyat kararında yalnız eldeki stokun maliyetine bakarsanız, stok yenilendiğinde yeni alış fiyatının altında kalan bir fiyatla satmayı sürdürebilirsiniz. Satış fiyatını belirlerken bir sonraki alışın maliyetini de hesaplayın; kur ya da tedarikçi fiyatı sık değişiyorsa hesabı daha kısa aralıklarla yenileyin. Muhasebe kayıtlarında stokun hangi yöntemle değerleneceği ayrı bir konudur; bunu mali müşavirinizle belirleyin.

Birim maliyetten satış fiyatına

Birim maliyeti bulduktan sonra fiyatı hedef marjla kurarsınız: satış fiyatı = birim maliyet ÷ (1 − marj). Maliyeti 1,35 ile çarpmak %35 marj değil %35 markup verir; örnekte fiyat 249,75 TL olur ve marj %25,9'da kalır.

Ardından satış giderlerini düşerek fiyatı kontrol edin. Örnekteki KDV dahil 341,54 TL'lik fiyatta vergi dahil %3 ödeme kesintisi (varsayım) 10,25 TL tutar ve ürün başına kâr 99,62 TL'den 89,37 TL'ye iner. Müşteriye giden kargoyu üstleniyorsanız onun bedeli de bu tutardan düşer. Kalan tutar hedefinizin altındaysa fiyatı ya da maliyeti yeniden ele alın.

Ücretsiz araçKâr Marjı HesaplamaBirim maliyetinizi ve hedef marjınızı girin; satış fiyatını ve markup karşılığını görün.Aracı aç

Birim maliyeti hesaplama adımları

1. 1Her ürün için doğrudan kalemleri alış faturası, üretim reçetesi ve ambalaj listesiyle çıkarın.
2. 2Dolaylı giderleri bir dönem için toplayın; faturalarınız aylık geliyorsa ay pratik bir dönemdir.
3. 3Aynı dönemde satılan ya da üretilen adedi belirleyin ve dolaylı gideri bu adede bölün.
4. 4Doğrudan maliyetle dolaylı payı toplayın; bütün tutarları KDV hariç tutun.
5. 5İade oranınızı ölçüp iade başına maliyetle çarpın ve ürün başına ekleyin.
6. 6Alış fiyatı, kur, kira ya da ambalaj fiyatı değiştiğinde hesabı yenileyin ve satış fiyatınızı yeni maliyetle kontrol edin.

YardımBirden fazla ürünün fiyatını tek seferde değiştirmekesoltec'te fiyatları yüzde ya da tutar olarak toplu güncelleme; dosyayla yüklemede isteğe bağlı maliyet fiyatı kolonu.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız alış fiyatını maliyet saymak; işçilik, ambalaj ve dolaylı giderleri atlamak.
• Dolaylı giderleri bir aya, adedi başka bir aya ait rakamlarla bölmek.
• Henüz gerçekleşmemiş hedef adedi kullanıp birim maliyeti olduğundan düşük görmek.
• KDV dahil alış tutarını KDV hariç satış fiyatıyla karşılaştırmak.
• Komisyonu hem birim maliyete ekleyip hem de fiyat kontrolünde bir kez daha düşmek.
• Reklam giderini hem dolaylı gidere hem sipariş başına maliyete yazmak.

BlogKâr marjı nedir, nasıl hesaplanır?Marj ile markup farkı, KDV'nin hesaptaki yeri ve marjı eriten kalemler. RehberE-ticaret maliyetleri ve kâr hesabıKurulum, sabit ve sipariş başına giderlerin tamamı örnek birim hesapla.