Stok devir hızı nedir, nasıl hesaplanır?

Depoda bekleyen her ürün, kasada olmayan paradır. Satışlar artarken nakdin sıkışmasının bir nedeni, stoğun satıştan daha yavaş dönmesidir: aldığınız ürünün parasını ödersiniz ama ürün aylarca rafta bekleyebilir.

Bu yazıda stok devir hızının ne olduğunu, hangi formülle hesaplandığını, devir gününün ne anlattığını, sonucu nasıl yorumlayacağınızı ve devir hızını yeniden sipariş noktasıyla birlikte nasıl kullanacağınızı anlatıyoruz.

Stok devir hızı nedir?

Stok devir hızı, belirli bir dönemde stoğunuzun ortalama kaç kez satılıp yerine yenisinin konduğunu gösteren orandır. Yüksek devir, aynı satışı daha az stokla yaptığınızı; düşük devir, alış için ödediğiniz paranın rafta daha uzun beklediğini gösterir.

Paydaki tutar satış cirosu değil, satılan malın maliyetidir. Stok maliyet değeriyle tutulduğu için ciroyu kullanmak kâr marjınızı da hesaba katar ve hızı olduğundan yüksek gösterir. İsterseniz iki tarafı da adetle hesaplayabilirsiniz; yeter ki pay ve payda aynı birimde olsun.

Tek bir ürünün devrini adetle hesaplamak pratiktir. Kataloğun tamamında ise ürünlerin birim maliyetleri farklı olduğu için maliyet değeriyle çalışın; adetle yapılan toplam hesapta ucuz ve çok satan ürünler sonucu belirler.

Örnek hesap

Aşağıdaki tutarlar varsayımdır ve maliyet değeriyle, KDV hariç alınmıştır. Bir mağazanın yıl başındaki stoğu 250.000 TL, yıl sonundaki stoğu 350.000 TL; yıl içinde sattığı ürünlerin maliyeti 1.200.000 TL.

Adım	İşlem	Sonuç
Ortalama stok	(250.000 + 350.000) ÷ 2	300.000 TL
Devir hızı	1.200.000 ÷ 300.000	Yılda 4 devir
Devir günü	365 ÷ 4	91,25 gün

Tutarlar örnektir. Üç aylık veriyle çalışıyorsanız dönem günü 90 alınır; dönemdeki hız 1 ise yıllık karşılığı 1 × 365 ÷ 90 ≈ 4,06 olur.

Ücretsiz araçStok Devir & Sipariş NoktasıSatılan malın maliyetini ve ortalama stoğu girin; devir hızını, devir gününü ve yıllık karşılığını görün.Aracı aç

Devir günü ne anlatır?

Devir günü, bir ürünün satılana kadar ortalama kaç gün stokta beklediğini gösterir. Örnekteki 91,25 gün, ürüne ödediğiniz paranın ortalama üç ay stokta bağlı kaldığı anlamına gelir. Devir günü kısaldıkça aynı ciro daha az sermayeyle döner.

Devir gününü tedarikçinize ödeme vadenizle birlikte okuyun. Vadeniz devir gününden kısaysa ürün satılana kadar geçen farkı kendi nakdinizle karşılarsınız; stok büyüdükçe bu farkın tutarı da büyür.

Sonuç nasıl yorumlanır?

Her mağaza için geçerli tek bir iyi değer yoktur. Gıda gibi çabuk tükenen ürünlerle mobilya gibi pahalı ve seyrek alınan ürünler aynı ölçekle değerlendirilmez. En sağlıklı kıyas, aynı kategorinin sizin geçmiş dönemlerinizdeki değeridir.

• Hız dönemden döneme düşüyorsa satışlar yavaşlamış ya da alımlar satışın önüne geçmiş olabilir; ürün bazında bakın.
• Hız çok yüksekse sık stoksuz kalıp satış kaçırıyor olabilirsiniz; stoksuz geçen günleri kontrol edin.
• Toplam oran tek başına yanıltabilir: hızlı dönen birkaç ürün, hiç satılmayan kalemleri gizler. Hızı kategori ve ürün bazında da hesaplayın.
• Farklı uzunluktaki dönemleri karşılaştırmadan önce hepsini yıllık karşılığına çevirin.

Toplam oranın neyi gizleyebileceğini görmek için örnekteki stoğu iki ürün grubuna ayıralım; tutarlar yine varsayımdır:

Ürün grubu	Satılan malın maliyeti	Ortalama stok	Devir hızı	Devir günü
A grubu	900.000 TL	150.000 TL	6	60,83 gün
B grubu	300.000 TL	150.000 TL	2	182,50 gün
Mağaza toplamı	1.200.000 TL	300.000 TL	4	91,25 gün

Toplamdaki yılda 4 devir, stoğun yarısının yılda yalnız 2 kez döndüğünü göstermez. Yavaş dönen grubu ayrıca ele alın.

Devir hızını artırmak için adımlar

1. 1Stok raporunu ürün bazında, maliyet değeriyle çıkarın ve son dönemde hiç satılmayan ürünleri ayırın.
2. 2Yavaş dönen ürünleri kampanya ya da paket ürünle eritin; indirimli fiyatın maliyetin altına inmediğini kontrol edin.
3. 3Tedarik süreniz izin veriyorsa sipariş partilerini küçültüp sipariş sıklığını artırın.
4. 4Her ürün için yeniden sipariş noktası belirleyin ve siparişi stok bu seviyeye indiğinde verin.
5. 5Sezonluk ürünlerde siparişi yıllık ortalamayla değil, önümüzdeki tedarik süresine denk gelen dönemin satışıyla hesaplayın.
6. 6Devir hızını her ay ya da çeyrekte aynı yöntemle yeniden hesaplayıp eğilimi izleyin.

Yeniden sipariş noktasıyla birlikte kullanmak

Devir hızı geçmişe bakar ve stoğun ne kadar hızlı döndüğünü söyler. Yeniden sipariş noktası ileriye bakar ve siparişi ne zaman vermeniz gerektiğini gösterir. İkisini birlikte kullanmak, fazla stok ile stoksuz kalma arasındaki dengeyi kurmanızı kolaylaştırır.

Varsayım: ürün günde ortalama 12, en çok 20 adet satıyor; tedarikçi ortalama 7, en geç 12 günde teslim ediyor. Tedarik süresi talebi 12 × 7 = 84 adet, emniyet stoğu 20 × 12 − 84 = 156 adet, yeniden sipariş noktası 84 + 156 = 240 adettir. Emniyet stoğu ortalama stoğu artırıp devir hızını düşürür; büyüklüğünü stoksuz kalmanın size maliyetiyle birlikte tartın.

Ücretsiz araçStok Devir & Sipariş NoktasıGünlük satış ve tedarik sürenizi girin; emniyet stoğunu, yeniden sipariş noktasını ve önerilen sipariş miktarını görün.Aracı aç

Hesapladığınız sipariş noktasını e-ticaret panelinizde ürünün kritik stok seviyesi olarak tanımlarsanız stok bu seviyeye indiğinde haberiniz olur. esoltec'te bu uyarı Profesyonel ve Kurumsal paketlerde mağazanın iletişim e-postasına gönderilir. Birden fazla depoyla çalışıyorsanız stoğu depo bazında da izleyebilirsiniz.

YardımStok uyarıları nasıl çalışır?Kritik seviye tanımlama, düşük stok e-postası ve stoğa gelince haber verme. YardımBirden fazla depoyu yönetmekDepo bazında stok düzeltme, depolar arası transfer ve depo raporu.

Sık yapılan hatalar

• Paya satılan malın maliyeti yerine satış cirosunu yazmak; hız olduğundan yüksek çıkar.
• Ortalama stok yerine yalnız dönem sonu stoğunu kullanmak; yıl sonu kampanyasıyla azalan stok hızı şişirir.
• Aylık hızı yıllık hızla aynı ölçekte karşılaştırmak.
• Toplam orana bakıp hiç satılmayan ürünleri gözden kaçırmak.
• Hızı yükseltmek için emniyet stoğunu hesapsızca azaltıp stoksuz kalmak.
• Birden fazla depo ya da kanaldan satarken tek deponun stoğuyla hesap yapmak.

RehberE-ticaret maliyetleri ve kâr hesabıStoğa bağlanan sermayenin yanında sabit ve sipariş başına giderleri örnekle görün.