Marka tescili nasıl yapılır? Marka adı ve logo için adımlar

Mağazanın adı konuldu, logo hazırlandı, alan adı alındı. Ardından şu soru gelir: Aynı adı başka biri de kullanabilir mi? Türkiye'de markalar 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile korunur; tescil işlemlerini Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) yürütür. Bu yazıda bir marka adının ve logonun tescil sürecini, başvuru öncesinden yenilemeye kadar sırasıyla ele alıyoruz.

Marka nedir, hangi işaretler marka olabilir?

SMK m.4'e göre marka; kişi adları dahil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi gibi her türlü işaretten oluşabilir. Bunun iki şartı vardır: İşaret, bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerinkinden ayırt etmeyi sağlamalı ve korumanın konusu açık ve kesin olarak anlaşılacak şekilde sicilde gösterilebilmelidir.

İlk şartın adı ayırt ediciliktir ve yazının geri kalanında sık sık karşınıza çıkacak. TÜRKPATENT'in marka kılavuzuna göre tescil zorunlu değildir; ancak marka üzerindeki hakları ispatlayan ve ihlali engelleyen en önemli araçtır.

Tescil size ne sağlar?

TÜRKPATENT'in açıklamasına göre tescilden doğan haklar yalnızca marka sahibine aittir. Tescil; tescil kapsamındaki aynı veya benzer mal ve hizmetlerde karıştırılma ihtimali doğuran, tescilli markanın itibarından haksız yarar sağlayan ya da ayırt edici karakterine zarar veren işaretlerin izinsiz kullanımını önleme hakkı verir.

Koruma ülke sınırlarıyla sınırlıdır. Türkiye'de tescilli bir marka yurt dışında kendiliğinden korunmaz; başka ülkelerde de satış yapacaksanız o ülkelerde ayrıca başvuru yapmanız ya da Madrid Sistemi üzerinden uluslararası başvuruya gitmeniz gerekir.

Marka adı, logo ya da ikisi birlikte

Sözcükler de şekiller de marka olabilir. SMK Uygulama Yönetmeliği, görme duyusuyla algılanabilen işaretlerin kombinasyonunu da marka örneği olarak kabul eder. Pratikte üç seçenekle karşılaşırsınız:

• Yalnız ad: Başvuruya konu olan, mağaza adınızı oluşturan sözcüklerdir.
• Yalnız logo: Başvuruya konu olan, ikon ya da amblem gibi bir şekildir.
• Ad ve logo birlikte: Sözcük ve şekil, tek bir marka örneği olarak başvuruya konu edilir.

TÜRKPATENT'e yapılan her başvuruyla yalnızca bir markanın tescili istenebilir. Adı ve logoyu ayrı ayrı korumak istiyorsanız iki başvuru gerekir. Hangi seçeneğin size uygun olduğunu bir marka vekiliyle konuşun; logonuzu ileride yenilemeyi düşünüyorsanız bu karar daha da önem kazanır. TÜRKPATENT'in kullanım ispatı kılavuzuna göre SMK m.9, markanın ayırt edici karakteri değiştirilmeden farklı unsurlarla kullanılmasını kullanım sayar; logo köklü biçimde değişirse tescilli hâl ile kullanılan hâl arasındaki fark tartışma konusu olabilir.

Başvurudan önce benzer marka araştırması

TÜRKPATENT'in internet sitesindeki Marka Araştırma sayfasında, tescil ettirmek istediğiniz adın başkası adına tescilli ya da başvuruya konu olup olmadığını ücretsiz araştırabilirsiniz. Araştırmayı yaparken şunlara dikkat edin:

• Adın farklı yazılışlarını da arayın: bitişik ve ayrı yazım, Türkçe karakterli ve karaktersiz hâli.
• Yalnız birebir aynı sonuçlara değil, okunuşu ve anlamı yakın sonuçlara da bakın. Yayım sonrası itirazlarda karıştırılma ihtimali değerlendirilir (SMK m.6/1).
• Sınıfa göre süzerken acele etmeyin. TÜRKPATENT'e göre malların aynı sınıfta olması benzer oldukları, farklı sınıflarda olması da benzer olmadıkları anlamına gelmez.

Ön araştırma başvurunuzun sonucunu önceden söylemez; ama bariz bir çakışmayı başvuru ücreti ödemeden görmenizi sağlar.

Sınıf seçimi: Nice sınıflandırması

Başvuruda mal ve hizmetler, Nis (Nice) Anlaşması'na göre sınıf numaralarıyla listelenir. TÜRKPATENT'in kılavuzuna göre bu listede mallar 34, hizmetler 11 sınıfta toplanır ve başvuruda birden fazla sınıf varsa her ilave sınıf için ayrıca ücret ödenir.

E-ticaret satıcısı için iki taraf önemlidir. Birincisi sattığınız ürünlerin kendi sınıflarıdır. İkincisi 35. sınıftır: WIPO'nun yayımladığı Nice sınıflandırmasının 2026 sürümündeki açıklamaya göre sınıflandırma açısından malların satışı bir hizmet sayılmaz; ancak başkaları yararına çeşitli malların, müşterilerin bunları rahatça görüp satın alabileceği şekilde bir araya getirilmesi 35. sınıftadır ve bu hizmet internet siteleri gibi elektronik ortamlarda da sunulabilir.

Ürün ya da hizmet	Nice sınıfı	Sınıf başlığından
Giyim, ayakkabı, şapka	25	Giysiler, ayak giysileri, baş giysileri
Kozmetik ve kişisel bakım ürünleri	3	Tıbbi olmayan kozmetikler ve kişisel bakım müstahzarları; parfümler
Çanta ve valiz	18	Deri ve deri taklitleri; bavullar ve taşıma çantaları
Çevrim içi mağaza hizmeti	35	Reklamcılık; iş yönetimi, organizasyonu ve idaresi; büro işleri

Sınıf başlıkları WIPO Nice sınıflandırması 13. baskı, 2026 sürümünden çevrilip kısaltılmıştır. Başvuruda kullanılacak kesin mal ve hizmet ifadeleri için TÜRKPATENT'in sınıflandırma listesine bakın.

Listeyi geniş tutmak cazip görünebilir. TÜRKPATENT ise başvurunun yalnızca üretilen ya da sunulması planlanan mal ve hizmetlerle yapılmasını öneriyor: Kullanılmayacak mal ve hizmetleri kapsamak maliyeti artırır ve iptal riskini beraberinde getirir.

Başvuru, inceleme ve itiraz

Marka başvuruları, e-Devlet ile giriş yapılan EPATS elektronik başvuru sistemi üzerinden yapılır. Başvuruda başvuru sahibinin bilgileri, marka örneği, sınıf numaralarıyla birlikte mal ve hizmet listesi ve ücret ödeme bilgisi yer alır. TÜRKPATENT'in anlatımıyla süreç şu aşamalardan geçer:

1. 1Şekli inceleme: Başvuruda eksik varsa gidermeniz için iki ay süre verilir.
2. 2Mutlak ret nedenleri incelemesi: Kurum başvuruyu SMK m.5 çerçevesinde kendiliğinden inceler. Başvuru, mal ve hizmetlerin tamamı ya da bir kısmı için reddedilebilir; ret kararına bildirimden itibaren iki ay içinde itiraz edebilirsiniz.
3. 3Yayım: Reddedilmeyen başvuru Resmi Marka Bülteni'nde yayımlanır.
4. 4Yayıma itiraz: Yayım tarihinden itibaren iki ay içinde üçüncü kişiler itiraz edebilir; bu itirazlar SMK m.18 çerçevesinde yapılır. İtiraz karıştırılma ihtimaline dayanıyor ve dayanak marka sizin başvuru tarihinizde en az beş yıldır tescilliyse, itiraz sahibinden markasını kullandığını ispat etmesini isteyebilirsiniz (SMK m.19/2).
5. 5Tescil: İtiraz yoksa ya da itirazlar kesin olarak reddedildiyse, tescil ücreti ödendiğinde marka sicile kaydedilir ve tescil Bültende yayımlanır. Tescil belgesinin suretini TÜRKPATENT'ten talep edebilirsiniz.

Koruma süresi ve yenileme

TÜRKPATENT'e göre marka koruma süresi başvuru tarihinden başlayarak on yıldır ve onar yıllık dönemler hâlinde yenilenir. Yenileme talebi ve ücret ödemesi, koruma süresinin bitiminden önceki altı ay içinde yapılır. Bu süre kaçırılırsa bitişten sonraki altı ay içinde ek ücretle yenileme yapılabilir; bu süre de geçerse marka hükümden düşer. Başvuru tarihinizi takviminize şimdiden not edin.

Kullanma yükümlülüğü

Tescil, markayı kullanmadan elde tutmanın yolu değildir. SMK m.9'a göre tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilen marka iptal edilebilir; iptal hâlleri SMK m.26'da düzenlenir.

TÜRKPATENT'in kullanım ispatı kılavuzu faturaları, katalog ve fiyat listelerini, ürün ve ambalaj görsellerini, reklam ve tanıtım malzemelerini delil türleri arasında sayar. Markanızın göründüğü tarihli faturaları, ürün fotoğraflarını ve kampanya görsellerini düzenli saklamak, gerektiğinde işinizi kolaylaştırır.

Başvurular hangi nedenlerle reddedilebilir?

• Ayırt edici olmayan işaretler: Marka, mal ve hizmetleri başka işletmelerinkinden ayırt etmeyi sağlamalıdır (SMK m.4). Ürünü yalnızca tarif eden bir ifade, örneğin kedi maması satan bir mağaza için yalnızca “Lezzetli Mama”, bu işlevi görmekte zorlanır.
• Önceki markalarla çakışma: Kurum, aynı ya da aynı türdeki mal ve hizmetler için tescilli ya da önce başvurusu yapılmış bir markayla aynı veya ayırt edilemeyecek derecede benzer işaretleri kendiliğinden reddeder (SMK m.5/1-ç). Önceki marka sahibinin noter onaylı muvafakatnamesi bu ret nedenini ortadan kaldırır.
• Karıştırılma ihtimali: Başvuru yayımlandıktan sonra önceki marka sahipleri, karıştırılma ihtimaline dayanarak itiraz edebilir (SMK m.6/1).

Ücretsiz araçla hazırlanan logolar hakkında

Ücretsiz logo araçları hızlı bir başlangıç sağlar, ama tescil açısından bir sınırları vardır: Bu araçlardaki hazır ikon ve yazı tiplerini başka markalar da kullanabilir. Örneğin esoltec'in Logo Oluşturucu'sundaki ikonlar ve yazı tipleri açık lisanslıdır; aynı ikonu ya da yazı tipini başka bir işletme de seçebilir. Aynı ikon başka bir logoda da yer alıyorsa logonuzun ayırt edici gücü zayıflayabilir.

Hedefiniz logoyu tescil ettirmekse, özgün bir amblem için bir tasarımcıyla çalışmayı düşünün. Logoyu şimdilik mağazanın ilk görünümü için kullanıp tescil başvurusunu adla başlatmak da seçenekler arasındadır; bu kararı marka vekilinizle birlikte verin.

Ücretsiz araçLogo OluşturucuMağazanızın ilk logosunu kayıt olmadan, ücretsiz hazırlayın. Tescil düşünüyorsanız aynı ikon ve yazı tiplerinin başka markalarca da kullanılabileceğini unutmayın.Aracı aç

Ücretler

Ücretler değişebildiği için bu yazıda tutar vermiyoruz. Başvuru, ilave sınıf, tescil ve yenileme için ayrı ücretler ödendiğini hesaba katın ve başvurudan önce TÜRKPATENT'in internet sitesindeki güncel marka işlem ücretleri tarifesini kontrol edin.

Başvurudan önce kısa kontrol listesi

1. 1Adı ve olası yazılışlarını TÜRKPATENT'in marka araştırma sayfasında aradınız mı?
2. 2Adı mı, logoyu mu, yoksa ikisini birlikte mi koruyacağınıza karar verdiniz mi?
3. 3Sattığınız ürünlerin sınıflarını ve 35. sınıfı belirleyip kullanmayacağınız sınıfları çıkardınız mı?
4. 4Güncel ücret tarifesine baktınız mı?
5. 5Emin olmadığınız noktalar için TÜRKPATENT sicilindeki marka vekillerinden biriyle görüştünüz mü?